Door Anouk Vleugels | 2 december 2024
Ik ben opgegroeid in de jaren '90 en herinner me hoe we onze kerstboom versierden met slechts twee soorten kerstballen: glazen bollen en stervormige figuurtjes. Hier en daar hing misschien een verdwaalde engel, maar dat was zo’n beetje het volledige arsenaal aan decoraties van onze familie.
Maar de tijden zijn veranderd. De kerstballen van vandaag variëren van heerlijk specifiek (denk aan een kipnugget gedoopt in een klein bakje met ketchup) tot actueel (zoals een "Make America Great Again"-ornament die niet bepaald lovende recensies kreeg) tot het ronduit bizarre (een Dalmatiër die zit te poepen).
Uniek, ironisch en met een vleugje eigenzinnigheid – dé perfecte manier om je persoonlijkheid terug te laten komen in je kerstversiering. Ben je gek van lama's? Daar is een ornament voor. Geobsedeerd door ramen noedels? Geef ze een ereplek in je boom.
Laat zien wie je bent met kerstversieringen
Hoewel eigenzinnige decoraties misschien aanvoelen als een hippe, moderne trend, grijpen ze eigenlijk terug op een oude traditie. Kerstversieringen waren ooit doordrenkt met persoonlijke betekenis en herinneringen. Een kerstbal kon bijvoorbeeld symbool staan voor de geboorte van een kind, een bruiloft of een ander speciaal moment.
Volgens Elena Napoleone, expert in decoratieve objecten, speelt de wens om met traditie te breken een grote rol in deze trend. "Het is normaal dat jongere generaties iets anders willen doen dan hun ouders, om er hun eigen draai aan te geven. Bij kerstversieringen betekent dat vaak het toevoegen van ornamenten die voor hen persoonlijk betekenisvol zijn."
Maar traditionele ornamenten blijven onverminderd populair. Volgens Napoleone is er nog steeds veel vraag naar tijdloze klassiekers, zoals porseleinen stukken van Villeroy & Boch of vintage kerstballen van papier-maché.
Sommige ornamenten die op Catawiki worden aangeboden, dateren uit de late 19e eeuw, hoewel de meeste afkomstig zijn uit de 20e eeuw. Napoleone merkt op dat 'Weihnachtspyramiden' uit de jaren 1960 op het moment bijzonder populair zijn.
Deze houten, piramidevormige decoraties vinden hun oorsprong in de Duitse folklore. Ze bevatten vaak kandelaars en een roterende carrousel, die beweegt door de warmte van de kaarsen. De carrousel toont vaak kerstthema's zoals kerststallen, engelen, wijzen, mijnwerkers of bosdieren, waarbij vakmanschap en kerstsfeer prachtig samengaan.
Een houten kerstpiramide
Een korte geschiedenis van kerstversieringen
Duitsland is de bakermat van veel iconische kerstversieringen. Zo zijn handgeblazen glazen kerstballen ontstaan in Lauscha in de jaren 1840. De eerste ontwerpen waren vaak geïnspireerd door fruit en noten, maar na verloop van tijd werden andere vormen, zoals de inmiddels klassieke bol, steeds populairder.
Tegen het einde van de jaren 1840 veroverde een illustratie van koningin Victoria en haar in Duitsland geboren echtgenoot, prins Albert, de harten van Europa. De illustratie toonde het paar terwijl ze Kerstmis vierden rond een rijkelijk versierde boom. "In zekere zin was koningin Victoria de eerste kerst-influencer," aldus Napoleone. "Ze zette een trend in gang die zich als een lopend vuurtje verspreidde."
Illustratie van Koningin Victoria en Prins Albert
In de jaren 1880 ontdekte de Amerikaanse ondernemer F.W. Woolworth tijdens een reis naar Duitsland de kerstballen uit Lauscha. Hij zag hun potentieel en begon ze te importeren naar de VS, waar ze onmiddellijk een groot succes werden. Tegen de jaren 1890 verdiende Woolworth’s Department Store jaarlijks maar liefst $25 miljoen aan deze ornamenten, gemaakt van lood en handgeblazen glas. In de daaropvolgende decennia werd het versieren van kerstbomen steeds extravaganter, met toevoegingen zoals engelenhaar, zijde en wol die de feestdagen een unieke, artistieke flair gaven.
Verzamelen van zeldzame kerstballen
Hoewel de meeste mensen ornamenten kopen om hun bomen en huizen te versieren, beschouwen anderen ze als verzamelobjecten. "Zeldzame of limited-edition ornamenten van merken als Coca-Cola en Disney zijn enorm gewild," legt Napoleone uit. Een voorbeeld hiervan is een Swarovski-ornament van Mickey Mouse, dat op Catawiki werd verkocht voor maar liefst € 380.
Het Swarovski Mickey Mouse ornament, verkocht in 2016
Verzamelen hoeft niet duur te zijn. Napoleone adviseert houten figuren die met de hand zijn gemaakt door speelgoedmakers uit het Duitse Erzgebirge. “Deze beeldjes vind je al vanaf € 20, en elk stuk is uniek," zegt ze. "Zo kun je eenvoudig een collectie beginnen zonder veel geld uit te geven."
Bekijk onzecollectie kerstversieringen